Kan die gay boer asseblief ook in vrede ‘n maat soek?

Ek was pas in die hoërskool toe ek in ‘n kategese-klas my nuutverworwe kennis van “letterlik en figuurlik” en van simboliek in letterkunde probeer toepas het. Onbesonne, stout, rebels, sommer voortvarend, dalk bietjie van die duiwel besete – ek weet nie wat die grootmense my alles genoem het nie. Wat ek wél weet, is dat ek tydelik uit die Sondagskoolklas gestuur is om te “besin”.

Ag hemel tog. Dit is amper vyftig jaar later en ek glo stééds nie dat Noag regtig twee van elke dier in ‘n houtskip gejaag het nie. Of dat Jona in die vis se maag oorleef het nie. Dit was die twee dorings in die ouderling se vlees doerietyd. Noag en Jona. Of nee, daardie dorings was in mý vlees. Ek was die doring in die ouderling se vlees. Gelukkig was my pa óók ‘n kategeet, nogal met hoë aansien, en ek dink dit het my bas gered van sensuur of ‘n ander dergelike skande.

Later het ander dinge ook tussen my en die letter-vir-letter en vers-vir-vers interpretasie van die Bybel kom staan. Soos daardie versie wat sê dat die ongehoorsame kind buite die dorp met klippe doodgegooi moet word, terwyl die stoute verlore seun met soveel deernis deur sy pappa terugontvang is. Die twee wou maar net nie vir my saampraat nie. Maar om in die sewentigs groot te word, het my geleer om maar liewer in stilte te wonder. Een ding het ek wél besluit, so in daardie stilligheid: as ek eendag groot is, sal ek hierdie dinge mooi bestudeer en vir myself uitpluis.

Ek het. ‘n Graad in Bybelkunde en Bybelse Argeologie, baie gesprekke, preke, debatte, bietjie lewenswysheid en klomp jare later glo ek nog steeds dat die mooie Bybelstories (wat in baie ander kulture en godsdienste soortgelyke eggo’s het) nie letterlik vertolk kan word nie. Nog véél minder mag die Bybelse voorskrifte en wette letterlik opgeneem word! Ons samelewing sou uitgewis wees (en ek sou destyds ‘n pynlike tienerdood gesterf het) as al die ongehoorsame kinders gestenig moes word, om maar een te noem. Ja, ek het dit vir myself uitgepluis. Ek verstaan dat nie almal dit gedoen het nie, en ek verstaan dat nie almal dit op dieselfde manier gedoen het nie. Dit is reg so. Oortuigings is immers persoonlik.

Maar dorings in die vlees … hulle bly. In dié geval is dit my middeljarige vlees wat sukkel. Ek word moedeloos kwaad, magteloos geïrriteerd en sommer pleinweg de josie in vir mense wat die kerk, die geskiedenis, die Bybel, die tradisie so kan misbruik vir hulle eie kleinlike oordeel.

‘n TV-program waarin loslopende boere lewensmaats soek (op sigself vir my nie ‘n “lekker” beginsel nie, maar beslis en verstaanbaar vermaaklik), word verdoem tot in die buitenste duisternis omdat ‘n gay boer daarop toegelaat word. Mense noem mekaar die verskriklikste goed, belowe helse strawwe, spreek vloeke uit, sien die wegraping op die horison en draai kort duskant moord en doodslag – dit alles is eintlik heel normaal op sosiale media, maar wat in dié geval vir my ekstra bitter smaak, is dat 90% van die oordele uitgespreek word met ‘n Bybelversie daarby.

Nou kyk. Van die héél dierbaarste en liefste mense wat ek ken, is gay. Van die wonderlikste ouers waarmee ek al te doen gekry het, se kinders is gay. Ek het al geblog oor die baie groot stuk deernis en verstaan wat ek het vir hierdie mense. Hulle is ook my mense. Los hulle uit! https://christainthailand.wordpress.com/2017/07/15/daai-donker-kas-2/

So, jammer – of nee, ek is NIE jammer nie – as jy aan hulle vat, vat jy ook aan my. Kry in hemelsnaam jou kop skoon, of as jy dit nie kan doen nie, temper ten minste jou tong!

Die predikant wat doer in die sewentigs moes beslis of ek mag teruggaan Sondagskool toe, en of ek verban moes word, is later jare self “in die amp gestuit” (watter pretensieuse term!) omdat hy van sy vrou geskei is. Sjoe. Ek het nooit eens geweet hoekom hulle geskei is nie – wat ek wel weet, is dat ek vandag sonder om lank te dink aan twee vooraanstaande kerk-ampsdraers kan dink wat in buite-egtelike verhoudings betrokke is of was. En dat ek aan talle, talle gay pare kan dink wat in jare-lange verhoudings is wat vir baie ander ‘n voorbeeld van lojaliteit, getrouheid, onselfsugtigheid en liefde is! Natuurlik weet ek ook van baie jongmense se ontsettende wroeging, en van ouer mense se hartseer en frustrasie oor ‘n hele lewe wat in ‘n kas geleef moes word.

Ek het nie ‘n TV-program, ‘n geskiedenisboek, Bybelversie of ‘n verwysing uit die Koran nodig om my denke te regverdig nie. Ek kén wel ‘n verhaal van ‘n man wat tydens sy kort, 30-jarige aardse lewe onbaatsugtig liefde aan almal uitgedeel het met wie sy pad gekruis het: tollenaars, haweloses, prostitute en ander randfigure inkluis. Is dit só onrealisties om aan te neem dat daar gay mense ook in sy binnekring toegelaat sou word? Dit is opgeteken dat hy wél eenkeer sy humeur in die openbaar gruwelik en indrukwekkend verloor het: toe ampsdraers van ‘n kerk hulle reëls op ‘n selfsugtige en onwaardige manier toegepas het. Ek wonder wat sou sý standpunt gewees het oor ‘n jongmens wat beledigende name toegesnou word omdat hy ‘n maat soek wat by hom pas?

Advertisements

Gebruik dié pretpark op eie risiko

Ek en my jongste besoek die skou. Dit is iets wat ons baie lank gelede laas gedoen het – die wêreld het mos feesbefoeterd geraak en goeie, outydse skoue het in die stof gebyt. Ons geniet dit, stap deur die sale en giggel lekker oor al die verkoopsmense se strategieë. Ons kyk na skilderye, speelgoed, klere, fieterjasies wat groente opkerf, handsakke, meubels, trekkers en perde wat karretjies trek. Ons koop oorbelle, pantoffels, olywe, chippies in ‘n boksie met onwaarskynlike sousies bo-oor. Waar anders gaan mens só ‘n verskeidenheid en kombinasie inkopies doen? (O ja, by ‘n fees …)

Ons maak ‘n draai by die pretpark en is betower deur die liggies en unieke musiek. Deur grootmens-oë en -ore lyk en klink dit seker anders as vir die eintlike teikenmark, maar die tuimelende en draaiende kontrepsies bekoor ons nogal. Die enigste een waarop ons graag sou wou klim, is die carousel met die perdjies, maar helaas, hulle is besig om daaraan te werk. Ons is maar tevrede met ‘n foto.

Die volgende dag is daar ‘n ongeluk by een van die ander ritte. ‘n Waentjie val om en drie mense kry seer. Nooddienste is vinnig daar, die mense word die volgende dag uit die hospitaal ontslaan. Natuurlik is daar ‘n hewige en baie aggressiewe woordestryd in die plaaslike pers en op sosiale media. Die skou se bestuur word uitgetrap, mense word aangeraai om dit nie daar naby te waag nie. Dieselfde ritte wat ons as baie mooi, goed onderhou, netjies en kunstig opgeval het, word beskryf as stokoud, verwaarloos, gevaarlik, heeltemal te duur … mense word aangeraai om almal te dagvaar, van die man wat die kaartjies by die hek verkoop, tot die skoubestuur en die eienaar van die pretpark. Gits, het die liggies en musiek ons só erg verblind? Ons was dan daar!

Ek herkou daaraan. Ons hou van die gevaarlike ritte in die lewe se pretpark. Ons hou ook van baklei. Beskuldig. Verwyt. Wil altyd iemand voor die bors druk met ‘n kwaai wysvinger en sê: “Dis jóú skuld!” Ek neem nie verantwoordelikheid vir my besluit om op die potensieel gevaarlike masjien te klim nie.Dis nie my eie skuld dat ek die waarskuwings ignoreer het nie. Ek kyk die “eie risiko” deeltjie mis. Ek kyk net vas in die “pret” gedeelte. Maar as dit skeefloop – dan soek (en kry) ek iemand om te blameer. Mense wat op geen manier betrokke is nie, ken skielik elke detail, en versamel ywerig nóg detail, gretig om elke grusame brokkie te glo en te versprei. Nog erger: baie mense wat self jare gelede, indien ooit, ‘n pretpark besoek het, praat met groot outoriteit oor die toestand van die ritte, die regsprosesse om te volg en wie nou eintlik die skuldige is. Hulle deel raad uit, en oordeel links en regs, fel en sonder genade.

Die slagoffers self? Hulle is doodstil, waarskynlik iewers besig om ‘n seerplek te versorg, te kyk hoe ‘n seer blou kol stadig groen en geel word en dan verdwyn, ‘n nagmerrie-oomblik te probeer vergeet, ‘n beseerde ledemaat versigtig weer te begin gebruik. As hulle gelukkig is, is daar ander wat hulp aanbied – ‘n salfie aansmeer, pleisters aandra, inhak vir daardie eerste treetjies op die wankelrige “nuwe” bene. Hopelik sal hulle iewers in die toekoms weer voor ‘n pretrit staan, na die mooi liggies en anderwêreldse musiek luister, en besluit om tóg weer te ry.

‘n Facebook-sessie saam met Ghandi

Dit was Mahatma Ghandi wat gesê het ‘n mens kan ‘n land se beskawing en moraliteit meet deur na die toestand van die diere in daardie land te kyk. Ek stem saam … mense wat diere en ou mense nie versorg nie, is barbaars. Ongelukkig kry mens hulle in alle lande. Maar dis nie my punt nie. Vandag is ek dankbaar dat Ghandi nie sosiale media beleef het nie, want as hy het, sou hy met sy hande in sy hare (wat hy nie eens gehad het nie) gesit het. Want o genade … as beskawing, moraliteit, intelligensie, ENIGIETS getoets moes word aan wat mense daar aanvang, sou die hele mensdom jammerlik gedop het!

Ek wil nie eers regtig iets sê oor die politiek en godsdiens wat op daardie platforms bedryf word nie – my eie blog-reël is mos dat daardie twee onderwerpe hier verbode is. Maar as ons op soek is na voorbeelde van arrogansie, selfsug, vooroordeel … die lys negatiewe woorde hou net aan … dan is die plasings oor daardie twee onderwerpe die perfekte plek om te begin soek. My pa het my hoeka geleer dat ‘n mens nie in ordentlike geselskap daaroor praat nie.

Ek wil eintlik meer lighartig wees. Ai, ek kan giggel … partykeer sommer hardop lag, vir mense se vrae, en erger nog, die antwoorde. Net vanoggend lees ek dat iemand vra: “Hoe kan ‘n mens jou hare permanent swart hou sonder om dit te kleur?” Ha-lou-hou! Het jy mooi gedink voordat jy dit gevra het? (Of is jy dalk ‘n reïnkarnasie van genoemde Mahatma Ghandi, met ‘n effe beperkte kennis van hare?)

Die anonimiteit van die sosiale media werk mos soos steroïedes – mense raak sterk en slim en kan die vreeslikste goed kwytraak. Hulle vat mekaar kaalvuis aan, en dikwels vergeet hulle dat hulle nie regtig anoniem is nie, al sit hulle veilig tuis of waar ookal. Bekendes in my gemeenskap het al woordgemeen geraak ook dinge soos slaggate, honde wat blaf, stout kinders en al daardie dinge waaroor ons in die goeie ou dae dalk vir mekaar sou knor oor die heining, sonder dat die hele wêreld (letterlik!) daarby betrokke kon raak!

Ek is natuurlik self ook skuldig. Ai, ek kan darem my tyd mors … Ghandi én my pa sou gefrons het oor die ure wat ek verwyl met kyk na video’s oor onbekendes en bekendes se kinders en troeteldiere en kortpaadjies om dinge te doen soos kaste organiseer, tuinmaak, naaldwerk doen, huise bou met afval, skoene maak met plastiekbottels, matte vleg  … en so aan. As ek al daardie ure kon terugkry, sou ek nie eens die kortpaadjies nodig gehad het nie.

Tog … ek hou kontak met Erika, Nicola en Louise in Engeland, kyk lekker na al hulle manewales en sien hoe hulle kinders grootword. Ek weet waarskynlik meer van hulle doen en late as van baie van my ander oud-leerlinge wat net hier in Suid-Afrika bly. Ek gesels met oud-kollegas in Mississippi, Doha en Christchurch, hou kontak met baie oud-leerlinge en skoolmaats orals. Hannelie het nou die dag die Two Oceans gehardloop, Amri het graad gevang, Ruan is as prokureur toegelaat, Ella gaan groot in die Kaap. Wernher rits die wêreld vol rond, Jaco neem die mooiste foto’s, Andrew se kinders het die mooiste diere en hy werk op die interessantste plekke.  En so aan.

Dit is belangriker as  die paar simpel dinge wat ek dalk daar in die kuberruim aanvang, of ander se simpelhede waaroor ek my so verkneukel. 

Jammer, Mahatma … ek lyk maar partykeer so bietjie barbaars. Eintlik is ek vrek beskaafd en baie slim, en ek het ‘n paar superkragte ook nog. Net nou die dag het ek ‘n “Nametest” speletjie via Facebook gespeel wat dit bevestig het …

 

 

My eie angel steek die seerste!

Ek maak gereeld die oppervlak van die swembad skoon. In die proses het ek al heelparty goggas se lewens gered: kewertjies, snaakse langbeengoeters, bye, selfs vlieë en ‘n paar spinnekoppe. Partykeer is hulle ongelukkig by red verby, maar baie van hulle het al ewe kordaat weggevlieg of -gekruip van die plaveisel waar ek die sif-netgedoente uitskud: bietjie mankoliekig maar beslis lewendig. Nou die dag kry ek ‘n perdeby. Versigtig tiep ek hom uit en hou hom dop. Eintlik lyk hy nog perdfris … maar die chloor het hom seker bedwelm of dalk het hy te veel water gesluk, want al wat hy wil doen, is rondkrul en -krioel: kompleet asof hy homself probeer raaksteek.

Onwillekeurig dink ek aan my eie spesie. Ons kan so hardkoppig daarop fokus om onsself te vernietig, ten spyte van ander se goedbedoelde reddingspogings en selfs teen ons eie beterwete. Hoekom?

Elke dag is die koerante en nuus-webblaaie vol van dié dinge wat hulle weet hulle lesers “geniet” – grusame moorde, gesinsgeweld, ongelukke, grafiese foto’s van slagoffers van elke denkbare gruwel. Gereeld is daar foto’s van mense wat by ‘n roudiens of selfs by ‘n oop graf van hulle dierbares afskeid neem: weerloos hartseer en uitgelewer aan kamera-lense en vreemde oë. Hoekom?

Op sosiale media word sulke “slegte” nuus duisende kere gedeel. Mense wat lankal nie eens meer in Suid-Afrika bly nie, lees slaafs elke berig en deel veral die negatiewes met almal van heinde en verre. Plaaslik is daar talle platforms wat eksklusief berig oor misdaad. Hoekom?

Wat is dit aan ander se smart wat ons so fassineer?

Buite die media, in ons persoonlike kringe, gebeur dieselfde. Maar dis erger, want nou gaan dit oor ons eie einas. Nie net glo ons maklik elke negatiewe storie nie, ons kan gewoonlik ook nie wag om dit te versprei nie. (Baie keer met ‘n verontskuldigende klousule aan die begin ingesluit, soos “Ek wil nie skinder nie …” of “Ek wil nou nie lelik wees nie …”) Stories wat op hoorsê gebaseer is, word ook goedsmoeds aanvaar sonder dat ons noodwendig ons logika inspan en bloot wonder: “Maar SOU so-en-so REGTIG so iets kwytraak? Indien wel, hoekom?” Die vangnet-klousule kom soms weer teen die einde, iets soos “Jy hoef my nie te glo nie … ” of “Besluit maar self…” Maar die gif is dan klaar ingespuit, en in te veel gevalle kring dit tog verder uit. Ons ontneem onsself ook dikwels van die voordeel van ons eie ervaring: klop dit wat ek van iemand hoor, enigsins met wat ek uit eie ondervinding sélf van die persoon weet?

Die groot hartseer is dat wanneer logika (dikwels eers later) inskop, die oorspronklike boodskapper self ook seerkry: vertroue gaan verlore, waardigheid bly in die slag … die gif se uitwerking kan nie omgekeer word nie.

Feit bly staan – anders as die kokkerot wat na ‘n klomp rondomtalies in die mikrogolf ongeskonde wegskarrel, of die langbeenspinnekop wat minus een been aanhou probeer wegkom, is meeste van ons soos die perdeby wat nà ‘n amperse verdrinking steeds die lewensredding-poging afskud en verbete rondkrul: vasbeslote om onsself vol dodelike gif te pomp. Hoekom, hoekom tog?

Die stiltes in die musiek

Ek lees in The Music Shop van Rachel Joyce hoe die hoofkarakter se ma, Peg, vir hom van musiek leer. Sy sê die belangrikste deel van musiek is die stiltes. Sy lê klem daarop dat die stilte voordat die musiek begin en die stilte aan die einde verskil. As hy vra hoekom, verduidelik sy dat dit is omdat die wêreld verander terwyl mens luister. (Lees dit weer: die wêreld verander terwyl mens luister!) Sy gebruik dan Beethoven se 5de simfonie om vir hom te wys dat daar ook stiltes in die middel van die musiek is. 

Moet net nie die dierbare boekmerk miskyk nie. ‘n Geskenk van my kleinsus!

Da da da dum. The sound crept out of the silence like a great beast emerging from the sea. Da da da dum.

‘Hear that?’ She lifted the needle.

‘What, Peg?’

‘You heard the little pause in the middle?’

‘Yes.’

‘You see?’ You see what Beethoven’s doing? There is silence inside music too. It’s like reaching a hole. You don’t know what will happen next.’

Ek het dié deel sommer ‘n paar keer gelees. Die bladsy se hoekie ‘n klein voutjie gegee, want ek weet ek gaan weer terugkom en weer lees. (Ek weet, sekere boekliefhebbers se oë rek nou – maar dis hoe ek my skrywers komplimenteer: met ‘n klein drukkie so op die bladsy se hoekie. En dit laat my toe om terug te kom en die mooi, of die lekker, weer te geniet. Dis soos lagplooitjies om mense se oë, dié voutjies in my liefboeke se hoekies.)

Dit is ‘n groot ding wat Frank se ma hom hier leer. Oor musiek en oor Beethoven, ja, maar ook oor die lewe. Hoe baie mis ons nie omdat ons die stiltes mis nie? Ons spring bo-oor die gate omdat ons MOET weet wat volgende gaan gebeur, en in die proses ontneem ons onsself van daardie asem-intrek oomblik voor die volgende jubelende akkoord. Ons steel die opwinding, die verrassings wat die lewe se komponis vir ons weggesteek het. O ja, al daardie verrassings is beslis nie lekker nie, en al die opwinding verseker nie positief nie. Maar die stilte vooraf sou dit dalk meer draaglik gemaak het. En die stilte agterna gee heelmaak-tyd.

Dié hoofstuk van The Music Shop eindig só: Silence was where the magic happened.

Sjjjjjjjt gou-gou. Luister!

Eendag was daar sewe sussies …

Eintlik was daar eers net drie: Ronel (Meisie), Ansa en Christa. Hulle het nie meer ‘n mamma gehad nie, maar hulle was baie lief vir mekaar, en vir hulle pappa, al kon hy partykeer baie kwaai wees. Die kleinste sussie was net twee, maar die twee groot sussies was al 10 en 12. Hulle wou partykeer by maatjies gaan kuier, maar hulle pappa wou dit nie toelaat as hy nie daardie maatjies se ouers geken het nie. Daar was ook in ‘n ander huis in dieselfde dorp, twee sussies wat nie ‘n pappa gehad het nie: Bren en Elsabé.

Ansa en Bren was saam in die klas, en hulle het groot maats geword. Eendag het Bren vir Ansa genooi om by haar te gaan kuier, en Ansa wou graag gaan. Maar sy het geweet haar pa sou eers Bren se ma moes ontmoet voordat hy dit sou toelaat …

Die troue! 6 Maart 1965 Bren en Elsabé staan by hulle nuwe pappa, Christa staan voor en dan Ansa en Meisie langs Mamma.

Natuurlik! Dit was nie baie lank nie, toe trou die pappa van drie met die mamma van twee. En daar het almal toe sommer ‘n mamma EN ‘n pappa. Die “twee kleintjies”, Elsabé en Christa, het sommer gou maats geword, al was daar ‘n ouderdomsverskil van vyf jaar tussen hulle. Elsabé het baie daarvan gehou om vir die poppe en teddies onder die wasgoed-draad skool te hou, en in die proses het Christa ook sommer geleer tel en skryf. (En baie pak gekry, want Elsabé was nogal ‘n kwaai juffrou, opgedres in Mamma se hoë skoene en blou kamerjas.) Twee pare boude het gereeld saam gebrand: daar was gesteelde kondensmelk betrokke, onwettige fudge-makery, lag in die kerk, luidrugtige spelery op ‘n Sondagmiddag as die grootmense wou slaap …

Die nuwe gesin het in ‘n drie-slaapkamer mynhuisie gebly, in ‘n singel met ‘n voëltjienaam. Daar was net een badkamer, en die vyf sussies moes twee kamers en selfs hangkaste deel. Die groot kinders het met hulle fietse skool toe gery, die kleintjies met die groen bus. Niemand het toe gewonder hoe ‘n gesin met vyf kinders op ‘n myner se salaris regkom nie – aangevul deur die opbrengs van tallose Tupperware “partytjies” waarheen Mamma in haar blou Volla gebrul het. Die stasietrok het dan berge groot bokse kom aflaai wat in plastieksakke moes verdeel word, tot eindelose frustrasie van al die meisiekinders wat natuurlik daarmee moes help. (Die bokse het darem lekker speelgoed geword, en die groter kinders was onverklaarbaar baie flukse huiswerkdoeners sodra daardie trok sy aflewering gedoen het!) Pappa het wel ook ekstra sweiswerk gedoen, maar die kinders het net geweet dat daar altyd genoeg brood en grondboontjiebotter was vir na skool, en elke Sondag heerlike kookkos én poeding!

Almal is redelik gereeld in die kar gelaai vir ‘n heerlike aand by die inryfliek. Op spesiale geleenthede het Pappa en Mamma mooi aangetrek en by die dorp se deftige Italiaanse restaurant gaan uiteet. Eenkeer ‘n jaar is hulle see toe ook nog! Mamma se geel Bernina het die mooiste uitrustings uitgebrom – dit is dikwels bietjie verander wanneer dit van groot sus na kleiner sus aangestuur is. (Destyds se Crimplene was onvernietigbaar en sekerlik nie bio-afbreekbaar nie!) Niemand was ooit honger nie, en almal kon altyd deur ‘n ring getrek word.

Meisie, Pappa, Mamma, Christa, Elsabé, Ansa en Bren iewers by die see in 1966

In 1968 is ‘n sussie gebore, en twee jaar later nóg enetjie. Karen en Sarita was nou die nuwe “twee kleintjies” en almal het help bederf – Christa was oortuig dat Sarita eintlik haar eie, lewende pop was. ‘n Volle sewe sussies – toe Sarita gebore is, was Ronel al op onderwyskollege, maar op een of ander manier het almal altyd oral ingepas: in die huis, in die kar, om die tafel. Met sewe meisiekinders is dit onafwendbaar dat daar kêrels sou bykom, en steeds het almal ingepas – die klavierstoeltjie en kombuis se blou asdrommetjie moes wel ingespan word vir sitplek, maar daar was altyd plek en kos vir almal, vlerkslepers inkluis.

Natuurlik was daar storms ook – in watter huis vlieg sussies mekaar nie in die hare nie? Kan twee gesinne heeltemal soomloos gelas word? Waar is die huis waar die kinders nie stout is en gestraf word nie? Watter tieners klap nie deure nie? Is daar iewers ‘n ma van ‘n huis vol dogters wat nie dreig om die polisie, die welsyn en die dominee te bel nie? Die twee mees gevreesde woorde in die huis was: “Kom verby!” Enige woord met “stief” vooraan was verbode.

Die hele “netbalspan” op Ansa se troue in 1977.

Maar hier is ons nou, meer as 50 jaar later. Pappa en Mamma is kort na mekaar in 1996 en 1997 oorlede. ‘n Simpel motorongeluk in 2007 het vir Ansa gesteel. Maar ons ander ses besef elke dag meer en meer hoe bevoorreg ons was om mekaar te kry, saam groot te word, en saam met die ouer word te kan onthou. Ons doen moeite om by mekaar uit te kom, al bly ons ver van mekaar af, kuier saam tydens “Sussie-naweek”, onthou en lag baie meer as wat ons huil. Mans, kinders, kleinkinders, selfs diere is nou al deel van die familie. Groot en klein gebeure, blydskap, hartseer en bekommernisse word elke dag gedeel op ‘n WhatsApp-groepie (selfs ‘n stoute grappie so nou en dan), en ‘n nuwe handwerkprojek word trots gedeel saam met foto’s van ‘n mooi dingetjie in iemand se tuin, ‘n lekker resep of ‘n oulike kleinkind.

Bloed is dikker as water, ja. Maar ons is die trotse bewys dat “stiefsussie” nie ‘n regte woord is nie en dat sussiebande baie sterker as bloedbande is!

Sussie-naweek 2017
Agter: Christa, Sarita, Elsabé en Karen. Voor: Meisie en Bren
Sussie-naweek 2019: Sarita, Christa, Karen, Bren en Elsabé. (Die MS-gogga wou nie vir Meisie toelaat om dié keer saam te kuier nie.)

Daai draaideur

Ek bly naby aan ‘n hospitaal. Ek gaan redelik gereeld soontoe – gelukkig nie omdat ek siek is nie, maar daar is baie gerieflik ‘n klein tak van my bank in die voorportaal en die OTM is lekker veilig om te gebruik. Dis altyd helder verlig, daar is baie parkeerplek, vriendelike sekuriteitswagte is altyd aan diens, en so aan. Daar is net een struikelblok: daai draaideur.

Die hospitaal se ingang is ‘n enorme glas-draaideur: van daardie soort wat self draai, ‘n mens moet net inklim, saamloop en weer uitklim. En dit is nou net daar waar my geaardheid (of liewer, my gejaagdheid) in die pad kom. Sien, die deur draai net-net stadiger as my normale spoed. En moenie dink ek kan die deur ‘n bietjie aanhelp nie! O nee, daar is groot plakkers wat mens verbied om aan die deur te raak – ek sidder om te dink wat sal gebeur as ek dit sou waag: sê nou die deur gaan staan doodstil en ek is binne vasgekeer soos ‘n vis in ‘n akwarium? Of ligte en sirenes gaan af en ‘n gewapende taakmag storm my? Nee wat, ek byt maar op my tande en stap stadiger, handjies ver weg van die glas …

Met my laaste besoek aan die geldmasjien sien ek ‘n kennisgewing wat baie beleefd om verskoning vra vir enige ongerief, maar die OTM gaan binnekort verwyder word. Hulle verwys kliënte ewe hulpvaardig na twee ander nabygeleë masjiene – een by ‘n vulstasie (nie so veilig nie) en een by ‘n groot supermark (nie 24 uur oop nie). Ai tog, dink ek. Ek gaan die masjien mis. En, besef ek, die draaideur!

Ek besef dat ek meer sulke draaideure in my lewe nodig het. Goeters wat in my pad spring en skree: Hokaai! Stadig! Los! Moenie druk nie! Pas jou tempo aan! Hou op hol!

Só ‘n deur op mens se pad is miskien nie altyd gerieflik nie, maar dit is tog nodig dat ons elke nou en dan net ‘n bietjie stadiger beweeg en raaksien dat daar anderkant die glas ander mense is, elkeen met sy eie spook of skaduwee of vrees wat hom jaag. In die hospitaal se geval is dit dalk toetsuitslae wat gehaal moet word, ‘n geliefde wat besoek moet word, ‘n tandartsafspraak, X-strale … hopelik is dit nie altyd negatief nie, baie keer is die uitslae mos goeie nuus, of die besoek is by ‘n nuwe aankomeling. Tog … ‘n bietjie briektrap is meestal goeie medisyne.

Ek sal miskien ‘n ander draaideur moet kry om my te herinner. Dalk moet ek maar net meer gereeld die tuisnywerheid en geskenkwinkeltjie daar in die hospitaal se foyer besoek net om daardie briektrappery te oefen. Of waarskynlik moet ek bloot in my eie kop draaideure, spoedhobbels, verkeersirkels en rooi ligte kry wat sê: Hokaai bietjie!

So iets, dalk?