‘n Kan vol (boek)wurms

My een vriendin stuur altyd die lekkerste stemboodskappe. Nadat sy my laaste blog oor die biblioteek in die hemel gelees het, praat sy dadelik met my daaroor. Sy vermoed sterk dat die boeke in die hemel se biblioteek almal happy endings sal hê. Sy wonder of dit my sal verveel …

Dink net, as alle boeke gelukkige eindes moes hê. Arme ou Shakespeare sou sy hele aanslag moes verander. Pasternak ook, en Orwell … Ek onthou hoe ek en my graad 11’s saam gehuil het oor die ontsettende hartverskeurende einde van Athol Fugard se Tsotsi – en al die lekker argumente daarna, omdat die slim mense wat toe ‘n fliek daarvan gemaak het, dit na ‘n happy ending verander het! So … die fliek sou dit gemaak het, maar die roman nie, né?

Ironies genoeg het die meeste Bybelstories nie juis tradisionele happy endings nie. Vra maar vir Abel. En sommer vir Kain ook. Die klomp toringbouers daar by Babel. Selfs arme Noag – net toe hy dink hy het die vloedramp oorleef, tref alkoholmisbruik en stout kinders hom! Lot se vrou, siestog. Simson. Goliat. Dawid ook maar, want al het hy vir Goliat gewen, het Absalom dit nie vir hom maklik gemaak in sy later jare nie. Johannes, Judas, Petrus, Paulus … nee wat, gelukkige eindes is amper onbybels as mens mooi daaroor dink.

Ek wonder toe ook, na aanleiding van my wyse vriendin se vermoede – as die hemel se bibliotekaris dan nou boeke met hartseer eindes gaan verban, wat dan van boeke waar die karakters vloek, steel of ander sondes aanvang?

My navorsing lei my na ‘n studie wat deur ‘n sielkunde-proffie, Jean Twenge gedoen is. Sy het  Amerikaanse boeke wat in die tydperk van 1950 tot 2008 gepubliseer is, bestudeer en tot die gevolgtrekking gekom dat woorde wat in 1972 nog beoordeel is as totaal onvanpas op TV, wel baie volop in destydse gedrukte letterkunde was. (Ek het heerlik gegiggel oor die sewe woorde wat uitgesonder is as die groot taboes!) Erger nog: moderne boeke bevat glo 28 keer meer vloekwoorde as dié wat in die 1950’s gepubliseer is. Vryheid van spraak en individualisme is seker geldige verskonings. Ek moet darem ook sê dat skrywers wat twyfelagtige skryfwerk deur swak taal probeer verbloem, nie my stem kry nie – maar wanneer goeie skrywers hulle karakters so lekker laat praat dat ek hulle pyn, woede, verontwaardiging of frustrasie saam met hulle kan voel, gaan ek beslis ook nie my neus daarvoor optrek nie. ‘n Mens sê bloot nie “allamapstieks” as jy jou duim met die hamer bykom nie … nie in die regte wêreld nie, en ook nie in ‘n goeie storie nie!

En nou het ek nog nie eens uitgekom by karakters wat verkeerde dinge aanvang nie! Is van die grootste helde in letterkunde nie juis daardie wat hulle teen ‘n onbillike regering of wet verset het nie? (Soos Simson! En Robin Hood…) Of ‘n klomp kinders wat nie luister na hulle ouers se streng reëls nie? Henri Charriére se Papillon  was wel onskuldig aan die moord waarvoor hy tronk toe is, maar hy was alles behalwe ‘n engel. Wat van Victor Hugo se Jean Valjean en Gaston Leroux se oorspronklike operaspook? Severus Snape het van ‘n moordenaar in ‘n held verander, Jean Austen se Mr Darcy is oorspronklik ‘n regte buffel, en moenie van Ebenezer Scrooge vergeet nie! As Tom Sawyer en Huckleberry Finn by die reëls gebly het, sou Mark Twain maar min boeke verkoop het.

Gits. Ek sien al hoe smokkel ons verbode literatuur deur die pêrelpoorte!

Advertisements

4 thoughts on “‘n Kan vol (boek)wurms

  1. Die lewe is tog regtig nie net maanskyn en rose nie. Gevloekery is ook nie baie “goed” vir “opgevoede” mense nie, tog voel dit so lekker om dit uit te spoeg as die oomblik hom voordoen. Ek wonder saam met jou hoe sal hul daardie gelukkige eindes kan inbring sonder om self ongemaklik te voel. Dis nou n lekker onderwerp om oor te gesels. Dankie daarvoor.

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s